Thứ Hai, 9 tháng 4, 2018
Bộ não con người gồm 15-20 tỷ tế bào thần kinh
(neuron) nằm trong hộp sọ. Hàng ngày thu phát hàng triệu tín hiệu của cuộc
sống, xử lý chính xác mọi thông tin ở trong và ngoài cơ thể. Từ 20-30 tuổi trở
đi, dù không có sự cố gì , mỗi ngày cũng mất đi từ 3 đến 5 vạn neuron. Nếu có
bệnh tật hoặc không biết bảo vệ bộ não bằng một lối sống lành mạnh, một nhịp
sống hợp lý thì số lượng neuron còn mất đi nhiều hơn. Sử dụng đông trùng hạ
thảo thiên nhiên tây tạng hỗ trợ cải thiện tình trạng này.
XƠ VỮA ĐỘNG MẠCH NãO
Mặt khác não cũng giống như mọi cơ quan khác
của cơ thể đều cần được đủ máu nuôi dưỡng, nhưng khi ta có tuổi, các động mạch
nuôi não đều bị xơ cứng, lượng máu đến não giảm đi, số neuron hao hụt ngày càng
nhiều hơn. Vì vậy đến một tuổi nào đó sẽ xuất hiện những biểu hiện sa sút về
tinh thần, mà phổ biến nhất là rối loạn về trí nhớ. Đó là một trong những biểu
hiện sớm nhất và chủ yếu nhất của xơ vữa động mạch não.
Đặc điểm rối loạn trí nhớ của người bị xơ vữa
động mạch não là tính dao động và xu hướng luôn thay đổi. Dễ nhận thấy là một
thời điểm nào đó, bệnh nhân quên hẳn tên một người hay một vật mà lúc bình
thường họ rất nhớ không thể nào quên được, vì đó là những người rất quen, những
vật vốn gặp hàng ngày. Cũng có những bệnh nhân vẫn nhớ rất kỹ từng việc nhưng
không còn khả năng sắp xếp lại trật tự cho thích hợp với không gian và thời
gian, nên suy nghĩ nói năng lộn xộn giữa việc trước việc sau, việc này việc
khác, khiến cho việc theo dõi ý của họ định trình bày rất khó khăn.
Bệnh nhân cũng hay nói đi nói lại một ý mà họ
tưởng là mới nói lần đầu. Có những việc họ quên rất bất ngờ, xen kẽ với những
việc họ rất nhớ làm mọi người phải kinh ngạc như: Vừa ăn cơm song lại bảo chưa
ăn hoặc chưa ăn lại bảo là ăn rồi… Hiển nhiên tình trạng trí nhớ như vậy không
thể phù hợp với lao động trí óc, đòi hỏi tính liên tục, sự tích lũy kiến thức
và tinh thần lao động bền bỉ.
PHòNG NGỪA Và HẠN CHẾ RỐI LOẠN TRí NHỚ
Có lối sống ngăn nắp, tự chủ, điều độ, giờ nào
việc nấy, không sống buông thả, tập cho mình thói quen ngay từ khi còn trẻ đừng
để não phải làm việc quá tải, nhưng cũng không được để cho não lười hoạt động.
Vì nếu trí óc không làm việc gì cả sẽ mau bị suy yếu.
Luôn lạc quan yêu đời, tránh những cảm xúc, lo
âu, bồn chồn, tức giận… Đồng thời phải tăng thêm các cảm xúc dương tính như vui
vẻ, rộng lượng, vị tha, yêu cái đẹp, cái tốt, cái đúng… hạn chế tối đa nỗi cô
đơn trong cuộc sống.
Thường xuyên dùng các chất chống oxy hóa trong
ăn uống nhất là các loại rau và trái cây, là những loại thực phẩm giàu vitamin
E như giá đỗ, hành tây… giàu vitamin C như các loại quả bưởi, chanh, cam, quýt
và nhiều loại rau… giàu bêta như gấc, cà rốt, bí đỏ, đu đủ, xoài… giàu selen
như tỏi ta, tôm đồng, ngô vàng, thịt lợn nạc, lòng đỏ trứng… Ngoài ra sử dụng
dầu thực vật giàu acid béo không no như dầu đậu tương, dầu lạc, dầu vừng, dầu
hướng dương, đông trùng hạ thảo…
Đây là loại thực phẩm có tác dụng chống oxy hóa dồi dào, hạn chế tác hại của các gốc tự do, hạn chế quá trình già hóa của tế bào nhất là tế bào não.Đối với nước cũng rất quan trọng, phải uống đủ nước nhất là sáng và trưa, người cao tuổi thường không uống đủ nước theo nhu cầu. Cơ thể thiếu nước sẽ gây nhiều rối loạn trong đó có rối loạn huyết động ở vi tuần hoàn gây hậu quả làm giảm hoạt động của não.
Việc sử dụng thuốc cũng cần thiết như thuốc để
tăng oxy não như duxil, thuốc cải thiện tuần hoàn não như: Stugeron, cavinton,
pervincamin, nước uống đông trùng hạ thảo… thuốc nuôi dưỡng tế bào thần kinh như:
Geronvital, piracetam… tất nhiên việc sử dụng thuốc phải theo đơn của bác sĩ
Điều trị
Kinh nghiệm cho hay con người, khi về già, lo
sợ lú lẫn, mất khả năng trí tuệ nhiều hơn là lo sợ mất khả năng khác.
Trong y giới, có câu nói là hãn hữu lắm, ta
mới trị lành được, đôi khi ta có thể làm nhẹ bệnh, nhưng luôn luôn ta có thể
làm cho người bệnh cảm thấy thoải mái. Với sa sút trí tuệ, với bệnh Alzheimer
cũng vậy. Hiện nay chưa có thuốc trị dứt bệnh mà chỉ trì hoãn diễn biến xấu với
hy vọng mang lại một phần trí tuệ cho những trường hợp nhẹ.
Các dược phẩm sau đây đang được y giới dùng.
Tacrine với biệt danh là Cognex, Aricept (Donepezil), Rivastigmine hoặc Exelon,
Galantamine (Reminyl). Ngoài ra cũng có nhiều nghiên cứu nói là sinh tố E,
estrogen, một vài dược thảo như Gingo cũng có công dụng phần nào. Một hy vọng
khác là việc ghép gen tế bào thần kinh. Phương pháp này hiện đang được thử
nghiệm tại Hoa Kỳ.
Chăm sóc
1. Về ăn uống – Vì sự an toàn, tránh để bệnh
nhân liên can đến việc nấu nướng. Nhắc nhở giờ ăn. Dọn từng món ăn tránh trường
hợp họ ngồi bối rối trước mâm cơm không biết lựa món nào. Đôi khi bệnh nhân chỉ
thích ăn một món, dễ bị thiếu dinh dưỡng, vậy nên xen kẽ món ăn khác nhau. Quên
cách dùng đũa, muỗng có thể thay bằng món ăn cầm tay. Cho ăn nhiều bữa nhỏ
trong ngày vì họ không chịu ngồi yên trong bữa ăn. Dong trung ha thao
2. Ngủ nghỉ – Nên khuyến khích bệnh nhân tham
dự nhiều sinh hoạt ban ngày, tránh uống nhiều nước buổi chiều để họ khỏi thức
dậy đái đêm. Tránh cho uống nhiều thuốc ngủ, giới hạn ngủ ngày.
3. Thuốc men – Cất dược phẩm trong tủ khoá kỹ.
Cần trực tiếp giúp người bệnh uống thuốc cho đúng giờ, đúng phân lượng. Với
bệnh nhân không chịu uống thuốc, nên nghiền thuốc nhỏ, pha lẫn với chút thức
ăn, nước trái cây. Dỗ như dỗ trẻ em.
4. Quần áo – Cần quần áo rộng rãi, thoải mái
khi mặc, ít nút, móc rắc rối. Nhiều khi họ chỉ thích mặc một bộ nào đó, nên có
sẵn hai bộ y hệt để thay đổi mỗi ngày. Giày không dây cột hay có vải dính, khi
họ quên cách cột dây giày.
5. Tắm rửa – Khi tắm, họ hay nghịch giỡn như
trẻ thơ, đôi khi vùng vằng không chịu tắm nên cần lựa ý, để họ tự tắm, tôn
trọng sự riêng tư. Coi nước nóng lạnh vừa đủ. Dùng ghế tắm, tay vịn, thảm cao
su dưới đáy bồn tắm, tránh té ngã.
6. Thay đổi tính tình – Với thời gian, bệnh
nặng hơn, trí nhớ hao mòn, khả năng cá nhân giảm, niềm tự tin mất bớt, họ trở
nên nghi ngờ, bẳn gắt, bướng bỉnh, khó chịu. Cần nhẹ nhàng thông cảm, vỗ về
người bất hạnh với lời nói ngắn, gọn, rõ ràng. Một cái vỗ vai nhẹ, một nụ cười,
một ôm hôn để làm họ thấy được thương yêu.
7. Để tránh đi lang thang, lạc lối: thay ổ
khoá cửa mở cần chìa, gắn hệ thống báo động cửa ra vào. Cho bệnh nhân mang vòng
có tên, địa chỉ. Nhờ hàng xóm để ý dùm nếu họ đi ra khỏi nhà.
Trưng bày hình ảnh kỷ niệm xưa ở chỗ dễ thấy
để kích động trí nhớ, nhất là những hình gợi lại sự thành công người thân. Treo
đồng hồ, lịch chữ to để nhắc nhở ngày tháng, thời gian. Phòng ở đầy đủ ánh
sáng, ít đồ đạc để dễ đi lại, tránh ngã té. Con cháu tới thăm hỏi thường nhật,
nhất là trẻ thơ vì chúng mang lợi ích cho mọi tuổi.
